Religie: ‘Een zooitje van een boek’

Bibelsche figveren ofte afbeeldingen van al de gedencweerdige historien ende andere gheschiedenissen des nievwen testaments is een boek van Hendrik Jansen van Barrevelt met gravures van Pieter van der Borcht. Zowel de naam van Jansen van Barrevelt als van Van der Borcht staan niet op het titelblad. Jansen van Barrevelt schreef ook wel onder het pseudoniem Hiël wat ‘het eenwezige leven Gods’ betekent. Hij was aanhanger van Hendrik Niclaes, oprichter van de religieuze beweging ‘Huys der Liefde’.

De enige naam die op het titelblad staat is die van Michiel Colijn, die het boek heeft gedrukt. Colijn bezat een boekwinkel op het Damrak, toen nog ’t Water, in Amsterdam. Michiel Colijn was niet de grootste uitgever van zijn tijd, maar er zijn toch een aardig aantal boeken onder zijn naam verschenen. Zo ook dus Bibelsche figveren. Een boek met gravures van scènes uit de Bijbel met daaronder verklaringen van het tafereel.

Colijn was niet de eerste die de titel drukte. Eerder verscheen het boek onder anderen bij Cornelis Claesz. Wat opvallend is, is dat Bibelsche figveren niet de eerste titel is die eerst door Claesz. is gedrukt en later door Colijn is herdrukt. Ook de reeks reisverhalen Oost-Indische en West-Indische voyagien verscheen eerst bij Claesz. Heel verassend blijkt dit achteraf niet geweest te zijn. Colijn was in de leer geweest bij zijn voorganger en de reisverhalen en zeekaarten van Claesz. zijn na zijn overlijden aan Colijn geschonken. Mogelijk heeft Colijn ook de gravures voor Bibelsche figveren overgenomen.

De druk van Colijn uit 1613 uit de UB in Amsterdam bevat een flink aantal druk- en bindfouten. Als we nu een zodanig slordig gemaakt boek zouden kopen, zouden we het toch graag zo snel mogelijk weer terugbrengen naar de boekhandel. Maar het is heel fijn dat daar in de zeventiende eeuw dus niet zo moeilijk om werd gedaan. Dit boek laat namelijk heel goed zien hoe de volgorde van drukken heeft plaatsgevonden. Wat al snel duidelijk wordt is dat de gravures als eerste op de pagina zijn gedrukt. De hoofdtekst met de verklaringen van de afbeeldingen is daar later bijgedrukt.

De tekst staat namelijk op sommige plaatsten over de afbeelding heen. Daarnaast is één van de afbeeldingen in het boek ondersteboven gedrukt, maar staat de tekst wel de goede kant op. De titels en de paginanummers bovenaan de pagina zijn ook waarschijnlijk los van elkaar gedrukt. Zo begint Daniël:13 op pagina 40 en begint Daniël:14 op pagina 35, maar volgens ze elkaar in het boek wel op.

Maar niet alleen bij het drukken zijn er fouten gemaakt. De binder moet ook wat verward zijn geweest over de aangeleverde pagina’s. Er mist duidelijk ook een deel en de huidige band is niet de originele band. Het is dan ook niet duidelijk waar de binder precies mee heeft moeten werken. Een chaos is het boek dus zeker, maar het is toch ook wel weer heel leuk en leerzaam voor ons vandaag de dag. Dus bedankt, Michiel Colijn, voor dit zooitje van een boek.

[Bibelsche figveren, ofte afbeeldingen van al de gedencweerdige historien […] des Ovden ende Nievwen Testaments. / Auteur Hendrik Jansen Barrefelt. ; Gegraveerd door P. Van der Borcht]
(Titelblad 2A1: Amstelredam, M. Colijn bookseller, 1613)
Collatieformule: 4° oblong : A-E4 F2, 2A-F4 2G2
Vingerafdruk STCN: 000004 – 1b1 A2 $sel : 1b2 F2 t$onse – 2b1 A2 met$ : 2b2 G2 er$h
Permalink STCN: http://picarta.nl/xslt/DB=3.11/XMLPRS=Y/PPN?PPN=080235867

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s