Kunstgeschiedenis: Serlio’s boek over architectuur. Amsterdam 1606

In 1606 publiceerde de Amsterdamse boekverkoper Cornelis Claesz (ca. 1546-1609) traktaten over architectuur en geometrie van Sebastiano Serlio (1475-1554). Serlio kwam uit Italië en was zowel een theoreticus als architect. Serlio was één van de architecten die heeft geholpen met aanpassingen en decoraties van het Paleis te Fontainebleau. Het paleis werd een eeuw later bewoond door Louis XIV van Frankrijk, le Roi-Soleil. En het is in dit paleis dat Serlio in 1554 kwam te overlijden.

52 jaar na zijn overlijden werd de editie van Serlio’s boek gepubliceerd in Amsterdam. Den Eerste Boeck van Architecture Sebastiani Serlii/tracteerende van Geometrie bestaat uit vijf hoofdstukken die elk een onderdeel van de klassieke architectuur behandelen. Geometrie, perspectief, Romeinse architectuur, de regels van de bouwkunst en tempelbouw komen aan bod. Elk hoofdstuk is rijkelijk geïllustreerd met prachtige houtsneden. Deze illustraties tonen, onder andere, tempels zoals het Pantheon in Rome en de Klassieke zuilen, de Dorische, Ionische, Korintische en Komposiet orde.

Serlio’s traktaten werden vertaalt door Pieter Coecke van Aelst (1502-1550). Dit is te lezen op het titelblad: ‘’Overgeset uyt d’Italiaensche in Nederduytsche sprake, door Peter Coeke van Aelst, doen ter tijd Schilder der K.’’ Coecke van Aelst was een bekende Vlaamse schilder uit de zestiende eeuw en had onder meer de beroemde Pieter Breughel de Oude (1525/30-1569) als leerling. Het is dus vertaald en bewerkt door een schilder. Dit maakt dit boek bijzonder, zeker voor iemand met een voorliefde voor Vlaamse en Hollandse schilderkunst.

Het was dus de drukker en uitgever Cornelis Claesz die in 1606 Serlio’s boek publiceerde. Op het titelblad valt dat te lezen: ‘’Men vintse te coop t’Amsterdam / by Cornelis Claesz. opt Water/int Schrijfboeck. Anno 1606.’ Claesz kwam uit de Zuidelijke Nederlanden en werd vermoedelijk geboren in Leuven. Hij vestigde zich na 1578 in Amsterdam nadat hij eerst in Enkhuizen had gewoond. Naast een uitgever en boekverkoper was Claesz ook een boekbinder.

De uitgeverij van Claesz bevond zich ‘opt Water’, nu het Damrak te Amsterdam. De uitgeverij van Claesz was gespecialiseerd in publicaties over de zeevaart; zo’n 30 procent van Claesz’ uitgegevens titels gaat over dit onderwerp. Claesz gaf veel landkaarten en zeeatlassen uit, en had een belangrijke rol had ’in de popularisering van het typisch Nederlandse genre van het reisjournaal en bij de ontwikkeling van de Nederlandse cartografie’ – aldus Andrew Pettegree en Arthur der Weduwen in hun boek over de Nederlandse boekhandel in de Gouden Eeuw. Zo gaf Claesz in 1595 de reisverslagen uit van Jan Huygen van Linschoten (ca. 1563-1611).

Het boek van Serlio lijkt op het eerste gezicht moeilijk te plaatsen in het oeuvre van Cornelis Claesz. Maar als je een blik werpt op de STCN, dan blijkt dat Claesz’ uitgeverij veel meer publiceerde dan zeeatlassen en landkaarten. Van theologische bronnen over het Heilige Schrift en commentaar op Johannes Calvijn (1509-1564), een praktisch boek over wiskundige geometrie, rekenen en boekhouding tot almanakken. De uitgeverij van Cornelis Claesz was een kleurrijk bedrijf met vele takken van sport.

Sebastiano Serlio. Den Eerste Boeck van Architecture Sebastiani Serlii, tracteerende van Geometrie. Overgeset uyt d’Italiaensche in Nederduytsche sprake, door Peter Coeke van Aelst, doen ter tijd Schilder der K. Maje. Steyt.
Amsterdam, Cornelis Claesz, 1606

[Tamar van Riessen]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s